Fiscaal partnerschap 2011

Echtparen zijn voor de Belastingdienst altijd fiscale partners. Bij een aantal inkomsten en aftrekposten mogen zij onderling bepalen wie die post aangeeft en daarbij de voordeligste verdeling kiezen. Mensen die samenwonen zijn niet automatisch fiscale partners, maar tot begin dit jaar konden zij er wel voor kiezen als fiscale partners behandeld te worden. Dat vrijblijvende is er sinds 1 januari af.

Onder bepaalde voorwaarden beschouwt de Belastingdienst hen voortaan als fiscale partners. Jaarlijks een andere keuze kunnen maken, is er dus niet meer bij. Dit nieuwe fiscaal partnerbegrip pakt soms voordelig uit, soms ook nadelig. Zo kan de ene regeling u als gehuwd beschouwen, maar kan een andere regeling u als alleenstaand zien.

Gehuwden blijven in de nieuwe regeling zelfs fiscale partners als ze uit elkaar gaan. Pas wanneer ze niet meer bij elkaar wonen en er een echtscheidingsverzoek is ingediend, eindigt hun fiscaal partnerschap.

De wijziging in het fiscaal partnerbegrip is het gevolg van de wens zoveel mogelijk zaken niet meer aan de belastingplichtige te hoeven vragen, maar uit een register te kunnen afleiden. Dat scheelt veel werk en dus kosten bij de Belastingdienst en uiteindelijk ook bij de burgers. Op termijn wordt het dan immers mogelijk mensen een bijna geheel ingevulde aangifte te sturen die de belastingplichtige alleen nog hoeft te controleren. Om fiscaal partnerschap niet meer van de keus van de burger te laten afhangen is het partnerbegrip aangepast. Zoals gezegd per 1-1-2011. Voor de aangifte inkomstenbelasting 2010 geldt die nieuwe regeling dus nog niet.

Niet voor iedereen eenvoudiger
Het nieuwe fiscaal partnerbegrip is bedoeld als aanzet tot vereenvoudiging. Maar u raadt het al: het is er niet voor iedereen eenvoudiger op geworden.

Zo ontvingen wij een ongeruste mail van een vrouwelijke cliënt. Haar man  kan na een aantal hersenbloedingen niet goed meer tegen drukte in huis. Moeilijk als je kleine kinderen hebt. Bovendien zou een gelijkvloerse woning ervoor zorgen dat hij minder hulp nodig heeft. Nu had het echtpaar een woning voor Pierre gevonden waar hij met hulp toch zelfstandig kon wonen. Naomi zou dan met de kinderen in de oude woning blijven, dicht bij de school van de kinderen en in hun vertrouwde omgeving.

Het echtpaar wilde niet scheiden maar zij vroeg zich af of zij dat misschien wel zouden moeten. Zij vreesde niet in aanmerking te komen voor kinderopvangtoeslag. Getrouwde mensen blijven sinds januari immers fiscale partners, ook al wonen zij niet meer samen. Zij had opvang voor de kinderen nodig om te kunnen werken, maar met een fiscale partner die niet werkt en die niet in een reïntegratietraject zit, vreesde zij geen recht op toeslag te hebben.

Gelukkig geldt het nieuwe fiscale partnerbegrip nog niet voor de toeslagen. Bij het aanvragen van kinderopvangtoeslag kan Naomi – als haar man niet bij haar woont – aangeven dat zij ongehuwd is. Komen er vragen, dan kan ze uitleggen dat ze duurzaam gescheiden leeft, want bij de toeslagen bestaat dit begrip nog.

Hetzelfde geldt voor de eigen bijdrage die haar man voor de hulp die hij nodig heeft aan het CAK zal gaan betalen. Haar inkomen telt bij het bepalen hiervan niet mee omdat hij en zij niet langer één huishouding vormen. Haar eerste paniek was dus nog niet nodig omdat de regeling nog niet volledig is ingevoerd. Het nieuwe fiscaal partnerbegrip geldt nog niet voor de toeslagen en de eigen bijdrage awbz.

Geen korting
Voor de inkomstenbelasting is de situatie minder rooskleurig. Iemand in de situatie van bovenstaande dame, die niet samenwoont met haar man, die buiten de deur werkt en voor jonge kinderen zorgt, heeft in 2010 nog recht op de korting voor alleenstaande ouders en combinatiekorting. Dit kan (afhankelijk van het inkomen) oplopen tot een netto belastingkorting van 4317 euro. In 2011 wordt iemand als Naomi – als de partner elders gaat wonen maar zij getrouwd blijven – niet meer als alleenstaand gezien. Geen alleenstaande ouderkorting dus. Ook op de combinatiekorting heeft zij geen recht, want haar partner heeft geen inkomsten uit arbeid.

Voorlopig heeft de verandering in het fiscaal partnerbegrip voornamelijk gevolgen voor de inkomstenbelasting en dus nog niet voor bijvoorbeeld het recht op toeslagen of de eigen bijdrage bij de awbz. Op dit moment kunt u in de ene regeling dus een partner hebben, terwijl u in de andere regeling nog als alleenstaand geldt. Maar op termijn (wanneer precies is nog niet bekend) zal dit veranderen. Er zullen nog wel wat uitzonderingen zijn, maar in grote lijnen zullen mensen die in de ene regeling fiscale partners zijn dat in een andere regeling ook zijn. Dan hebben Pierre en Naomi dus echt een probleem. En met hen alle mensen die getrouwd zijn, niet willen scheiden maar niet kunnen of willen samenwonen (en die groep zou best wel eens groter kunnen zijn dan wij nu denken).

Het lijkt erop dat men begint met een eenvoudig vast te stellen partnerbegrip in de inkomstenbelasting om alvast ervaring op te doen met de gevolgen die dit heeft. Vervelende gevolgen waaraan men nu nog niet heeft gedacht, zijn dan misschien nog bij te stellen. Als alles in één keer wordt ingevoerd, komen alle problemen ook in één keer boven. Herstel kan dan moeilijk tot bijna onmogelijk zijn.

Wanneer bent u fiscaal partner?
Getrouwde mensen zijn altijd fiscale partners. Zij blijven dat tot ze niet langer op hetzelfde adres wonen en er een echtscheidingsverzoek is ingediend. Alleen verhuizen is dus niet genoeg om het fiscaal partnerschap te beëindigen.

Woont u samen, dan bent u in de volgende gevallen fiscale partners:

• u hebt een notarieel samenlevingscontract
• u hebt samen een kind
• de ene partner heeft het kind van de andere partner erkend
• u hebt uw huisgenoot aangewezen als gerechtigde tot het partnerpensioen
• u woont samen in een woning waarvan u beiden de eigenaar bent

Bij een dergelijke opsomming gaan veel mensen fantaseren: wat als ik met twee vrouwen samenwoon en ik heb met de ene vrouw een kind en met de andere een samenlevingscontract? Ook hieraan is gedacht. Het zal niet veel voorkomen maar in zo’n geval geldt de volgorde van het rijtje. De vrouw met wie het samenlevingscontract gesloten is, is dan dus de fiscale partner. Samenwoners die niet meer op hetzelfde adres wonen, zijn voor de Belastingdienst geen fiscale partners meer, tenzij men niet meer op hetzelfde adres woont omdat een van de twee is opgenomen in een verpleeghuis.

Meld verslechtering
Regelingen zijn tegenwoordig vaak zo complex dat de makers wel wat hulp kunnen gebruiken om alle (vaak onbedoelde) gevolgen in kaart te brengen. Mensen voor wie de nieuwe regeling een verandering inhoudt, moeten daarom aan de bel trekken wanneer het nieuwe partnerbegrip voor hen een onbedoelde verslechtering betekent. Nu is er nog tijd hierop te wijzen bij politieke partijen of bijvoorbeeld een vak- of ouderenbond of patiëntenvereniging. De nieuwe regeling heeft immers tot doel de procedure eenvoudiger te maken, niet om te bezuinigen op toeslagen die, juist voor mensen in een bijzondere situatie, erg belangrijk kunnen zijn.

Een andere tip is voor de opstellers van de regeling. Stapsgewijs invoeren kan een goed idee zijn, als het tenminste mogelijk is voor gedupeerden om eenvoudig melding te maken van problemen. Er zou een meldpunt geopend kunnen worden bij de belastingtelefoon of iets vergelijkbaar laagdrempeligs. Dat voorkomt dat we gaan denken dat de opstellers van de regeling toch bezig waren met een ondoorzichtige bezuinigingsoperatie ten koste van kwetsbare groepen.

Meer informatie op onze site of kijk hier en hier voor overzichtelijke presentaties.

Door Anotaris op vrijdag 6 mei 2011, in de categorie Utrecht, fiscaal partnerschap, notaris, samenlevingscontract, samenwonen.
Tags: Belastingdienst, fiscaal partner, fiscaal partnerschap, fiscaal partnerschap 2011, notaris, samenlevingscontract, samenwonen, samenwoners, Utrecht