Het stel wonen ongehuwd samen in een woning die eigendom is van de man. De vriendin wil aan de man een renteloze lening van € 75.000 verstrekken waarmee hij zijn hypotheekschuld aflost mits zij vervolgens meedeelt in de waardeontwikkeling (zowel positief als negatief) van het huis. In verband hiermee heeft de notaris van de bevoegde belastinginspecteurs de onderstaande brieven ontvangen met betrekking tot de gevolgen voor de schenk- en overdrachtsbelasting.
 
“[…] Voor wat betreft deze lening en de genoemde clausule stelt u dat sprake is van een dringende verplichting van moraal en fatsoen en wederzijdse zorgplicht ten opzichte van elkaar. Dit laatste is door mij niet te toetsen maar gezien de bepalingen in de samenlevingsovereenkomst en het feit dat ook [V] mee kan delen in een eventuele overwaarde acht ik een schenking niet aanwezig. Deze beslissing is mede tot stand gekomen op basis van de door u verstrekte gegevens. Bij vergelijkbare gevallen kunt u hieraan geen vertrouwen ontlenen”. Brief Belastingdienst Rijnmond / kantoor Rotterdam 16 december 2010
 
“[…] Aan de parlementaire discussie inzake de zogeheten beleggingsleer kan de volgende passage worden ontleend. ‘De leden van de CDA-fractie vragen om meer duidelijkheid omtrent de heffing van overdrachtsbelasting ten gevolge van de in artikel 1:87 BW geïntroduceerde beleggingsleer. In de Memorie van toelichting op het wetsvoorstel is aangegeven dat de tot de vergoedingsvordering gerechtigde echtgenoot economisch – zowel in positieve als in negatieve zin – participeert in de waardeontwikkeling van het aangeschafte goed. De echtgenoot die rechthebbende is van de vergoedingsvordering verkrijgt aldus een belang bij het achterliggende goed. Als het bovengenoemde vergoedingsrecht betrekking heeft op de waardeontwikkeling van een onroerende zaak of daarop gevestigd beperkt recht, kan sprake zijn van een economische eigendomsverkrijging in de zin van artikel 2, tweede lid, van de Wet op belastingen van rechtsverkeer. De staatssecretaris van Financiën acht het echter niet gewenst dat over de verkrijging van de economische eigendom als gevolg van het ontstaan van een vergoedingsrecht, als bedoeld in het eerste tot en met derde lid van artikel 1:87 BW, overdrachtsbelasting wordt geheven. Echtgenoten kunnen conform het voorgestelde lid 4 van artikel 1:87 BW bij overeenkomst afwijken van het eerste tot en met het derde lid; indien dit zich voordoet zal zonodig bekeken moeten worden of er in dat specifieke geval sprake is van een economische eigendomsverkrijging en hoe daar dan mee om te gaan. De staatssecretaris van Financiën zal zorg dragen voor een regeling waardoor over de verkrijging van de economische eigendom als gevolg van het ontstaan van het vergoedingsrecht uit het eerste tot en met derde lid van 1:87 BW geen overdrachtsbelasting wordt geheven.’ [EK 28867, nr E blz. 5 en 6] In de bovenstaande passage wordt tot uitgangspunt genomen dat sprake kan zijn van een economische eigendomsverkrijging, maar dat een heffing van overdrachtsbelasting niet wenselijk is. Het vorenstaande voert mij tot de slotsom, dat het overeenkomen van bedoelde meerwaardeclausule op zichzelf geen aanleiding geeft tot heffing van overdrachtsbelasting.”

Brief Belastingdienst Haaglanden / kantoor Den Haag 10 december 2010 
 (Met dank aan notaris J.W. van der Hammen voor toezending van de correspondentie)

Wat is nu het belangrijkste?
Als u samenwoont waarbij de één volleig eigenaar is van de woning alsmede verantwoordelijk is voor de hypotheekschuld kan een evt. renteloze lening worden beschouwd als schenking (met bijbehorende belastingen). In bovenstaand geval is dat anders beoordeeld doordat zij meedeelt in de overwaarde. Deze clausule zijn relatief standaard en dus eenvoudig op te nemen in evt. het samenlevingscontract. Voor meer informatie over samenwonen, samenlevingscontracten, schenken etc. verwijzen we u naar onze site: www.anotaris.nl.